Handhaving tot aan 1 januari 2025
Als de belastingdienst bij een opdrachtgever op bedrijfsbezoek kwam dan werd er gecontroleerd op schijnzelfstandigheid. Dat wil zeggen: iemand werkt als zzp’er voor de opdrachtgever, maar is in werkelijkheid in loondienst. Bij schijnzelfstandigheid zijn er 2 mogelijkheden:
a. Geen kwaadwillendheid
Er is geen sprake van kwaadwillendheid. In dat geval gaf de belastingdienst aanwijzingen aan de opdrachtgever we aanwijzingen, d.w.z.
- de opdrachtgever moest de arbeidsrelatie samen met de opdrachtnemer zo vorm geven dat de opdrachtnemer echt als zzp'er werkte.
- de opdrachtgever moest de arbeidsrelatie als dienstbetrekking verwerken in de loonaangifte.
Hiervoor kreeg de opdrachtgever meestal 3 maanden de tijd. Stelde de belastingdienst na die termijn vast dat de opdrachtgever de aanwijzingen niet of niet voldoende had opgevolgd? Dan legde de belastingdienst een correctieverplichting op. Die gold dan vanaf het moment van de aanwijzing.
b. Wél kwaadwillendheid
Er is wél sprake van kwaadwillendheid. In dat geval legde de belastingdienst correctieverplichtingen op en naheffingsaanslagen. De opdrachtgever kon dan ook een boete krijgen, dus een boete uitsluitend als er sprake was van kwaadwillendheid. Van kwaadwillendheid is sprake als de opdrachtgever 'opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan en de opdrachtgever wist of had moeten weten dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking'.
Handhaving sinds 2025
Sinds 1 januari 2025 hanteert de belastingdienst weer de normale regels. Dit betekent dat de belastingdienst geen aanwijzingen meer geeft. Stelt de belastingdienst schijnzelfstandigheid vast? Dan kan de belastingdienst dus direct (dus zonder eerst een aanwijzing te geven met een correctieperiode van 3 maanden) correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. In 2025 werden er nog geen boetes opgelegd als er sprake was van niet-kwaadwillendheid.
De belastingdienst kan sinds 1 januari 2025 ook weer met terugwerkende kracht naheffen. Maar nooit verder terug dan 1 januari 2025. Tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of als onze aanwijzing niet is opgevolgd. In dat geval kunnen we naheffen tot 5 jaar terug.
Handhaving sinds 2026
Kan er sinds 2025 ook bij niet-kwaadwillendheid direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen worden opgelegd (dus zonder eerst een aanwijzing te hoeven te geven), sinds 2026 kan de belastingdienst ook direct boetes opleggen aan de opdrachtgever (dus kwaadwillendheid is dan niet vereist).